wersja PDF (skany)
wydana w Pelplinie
Upload: do bólu
rozmiar: około 25 MB



"Tragizm Losów Polski

Książka "Tragizm dziejów Polski" została napisana przez Jędrzeja Giertycha w 1936 roku, w ostatnich latach została wydana przez Wydawnictwo "Ostoja". Przedstawia ona okoliczności upadku oraz rozbiorów Polski. Według książki ich przyczyną był działalność masonerii oraz oligarchii żydowskiej. W książce zostały przedstawione dowody na to, iż przegrane powstania: kościuszkowskie, listopadowe oraz styczniowe nie tylko nie służyły sprawie polskie, ale zostały wywołane przez czynniki obce i służyły obcym interesom. Odbrązowione zostały takie postaci jak: Hugo Kołłątaj, Tadeusz Kościuszko oraz Józef Piłsudski. Z powodu ostrej krytyki Józefa Piłsudskiego większość egzemplarzy książki została skonfiskowana a następnie spalona przez władze sanacyjne. Również w okresie okupacji niemieckiej i okresu PRL-u zakazane było rozpowszechnianie ksiązki.



Książka posiada głównie cechy dzieła z zakresu publicystyki historycznej, choć blisko jej również do dzieła naukowego. Jędrzej Giertych przedstawił w niej swoje poglądy dotyczące historii Polski od okresu nowożytnego aż do momentu napisania ksiązki. Pisząc nią korzystał z bogatej bibliografii, a w szczególności z dzieł Kazimierza Mariana Morawskiego. Duży wpływ na poglądy wyrażone w książce, np. odnośnie masonerii miał również Roman Dmowski.



Jędrzej Giertych w książce wyraża przekonanie, iż historia Polski w epoce nowożytnej w dużym stopniu zależała od woli tajnych stowarzyszeń, które swój początek wywodzą już od czasów królowej Bony. Były one na tyle silne, iż naród polski nie był w stanie się im przeciwstawić. Już od XVII wieku za sprawą Karola Gustawa dążyły one do rozbiorów Polski, narzucały Polsce orientację propruską oraz wzniecały przeciwne polskim interesom powstania narodowe.



W części poświęconej czasom współczesnym dla Jędrzeja Giertycha, dużo miejsca poświęcił przedstawieniu historii obozu narodowego oraz poddał ostrej krytyce działania Józefa Piłsudskiego. Z tego względu obóz sanacyjny podejmował działania mające na celu przeciwdziałanie ukazania się książki na rynku. Wincenty Rzymowski nazwał książkę Jędrzeja Giertycha "paszkwilem", i to "paszkwilem na Polskę". Z kolei w prasie narodowej ksiązka została przyjęta bardzo pozytywnie.



Książka po raz pierwszy została wydane przez wydawnictwo "Pielgrzym" w Pelplinie, dzięki staraniom jego kierownika, księdza Jerzego Chudzińskiego. Po tygodniu od ukazania się książki premier Felicjan Sławoj-Składkowski nakazał natychmiastową konfiskatę całego nakładu książki. Księgarnie zdołały sprzedać jedynie 1000 egzemplarzy książki, a samej drukarni w Pelplinie skonfiskowano 3000 egzemplarzy.



Zgodnie z obowiązująca w tamtym czasie na Pomorzu niemiecką procedurą sądową w tego typu sprawach obowiązywało półroczne przedawnienie. Jędrzej Giertych poprzez poufne kontakty osobiste dowiedział się o planie zakładającym opóźniania wszczęcia przeciwko niemu postępowania, tak aby doszło do umorzenia całej sprawy, a w efekcie nakazu spalenia całego nakładu ksiązki. W takim przypadku rozprawa sądowa przeciwko Jędrzejowi Giertychowi, w której mógłby udowodnić słuszność podanych w książce faktów nie odbyłaby się.



Aby wywrzeć presję na prokuratora Jędrzej Giertych umieścił w prasie list otwarty z apelem przypominającym o upływającym czasie do momentu przedawnienia oraz domagającym się wszczęcia postępowania, tak aby oskarżony mógł udowodnić prawdziwość przedstawionych książce faktów oraz bezzasadność konfiskaty jego książek. Aż do momentu wszczęcia postępowania Jędrzej Giertych codzienni umieszczał w prasie apel o podobnej treści. Po pewnym czasie prokurator złożył akt oskarżenia. Termin procesu został wyznaczony na maj 1937 roku. Władze miały nadzieję, iż proces odbędzie się pod nieobecność Jędrzeja Giertycha, gdyż ten jako korespondent "Kuriera Poznańskiego" relacjonował wydarzenia, które miały miejsc podczas wojny domowej w Hiszpanii. Jednak Jędrzej Giertych przybył do Polski we wcześniejszym terminie niż planowano, a na rozprawie stawił się osobiście wraz z pięcioma adwokatami, wśród których był m.in. prezes Stronnictwa Narodowego Kazimierz Kowalski. Podczas rozprawy nie zajęto się jednak przedmiotem sprawy, a jedynie sprawami formalnymi. Jedyne co na niej udało się zrobić, to ustalić listę świadków, a następnie odroczyć rozprawę. Proces został następnie przeniesiony najpierw do Torunia, następnie do Poznania, a na końcu do Warszawy. Proces odbył się w końcu w Warszawie, jednak Jędrzej Giertych nie został na niego wezwany. Prokurator Władysław Sieroszewski, w którego ręce przeszła sprawa, złożył oświadczeni o umorzenie całej sprawy. Jako że Jędrzej Giertych był przekonany o słuszności zawartych w niej faktów uznał, że ze względu na brak złej woli oskarżonego należy zaniechać wymierzenia kary, a jednocześnie z względu na rzekomą fałszywość podanych w niej faktów dokonać spalenia całego nakładu."